Jandek — Αδιάπλαστο Σύμπαν #0742-0744 / 1982 [2]

 Ημερολογιακή καταγραφή τέταρτη / 0742

3 Μαρτίου 1982 — νύχτα χωρίς κατεύθυνση

Το εξώφυλλο του Chair Beside a Window μοιάζει με αναμνηστική φωτογραφία ενός ονείρου που διαλύεται. Δεν είμαι έτοιμος για αυτό, κανένας δεν ήταν. Πρόοδος; Το πρόσωπο — αν είναι πρόσωπο, θα μπορούσε να είναι μια μεγένθυνση ψυχής από το μέλλον — κοιτάζει αλλού, όχι για να αποφύγει, αλλά γιατί δεν υπάρχει πια τίποτα να δει. Κιόλας. Η καρέκλα, το παράθυρο· επανέρχονται σαν φαντάσματα από το πρώτο όραμα. Μόνο που τώρα ο αέρας είναι πιο ψυχρός, σχεδόν μεταλλικός. Αυτή τη φορά τα χτυπήματα είναι τρία, αρκούν οι προηγούμενες προειδοποιήσεις, τρία μέσα στο ίδιο έτος, αλφαβητική κατανομή. Στο οπισθόφυλλο χρησιμοποιείται μια γοτθική γραμματοσειρά, με ή χωρίς αιτία, κατά λάθος ή σκόπιμα — όπως όλα σε αυτό το σύμπαν.

Το "Down in a Mirror" είναι το απόλυτο σημείο τρυφερής σιωπής — ο ήχος της αντανάκλασης χωρίς μορφή. Οι παύσεις έχουν δύναμη. Διέγερση, αδιαφορία, ναυτία — τόσο νωρίς; Είναι μαζί με το Later On μια οδύσσεια σπιτικής μοναξιάς κι ηχογραφήσεων; "European Jewel" ηλεκτρική επαναφορά. Εξομολογείται σχεδόν τραγουδιστά στο "Poor Boy" ότι "You Think You Know How To Score". Ενώ στο "Nancy Sings" απαντάει και φέρνει μια φωνή ξένη, γυναικεία, που μοιάζει με προσευχή μέσα σε εγκαταλειμμένο δωμάτιο. Δεν προηγήθηκαν οδηγίες. Η παρουσία της είναι εύθραυστη, σαν να διαλύεται ενώ την ακούς. Είναι μελωδία, δεν θα ξανασυμβεί; "No Break", η Νάνσυ φωνάζει αλλά και πάλι ο Jandek μένει χωρίς άλλη καταγραμμένη παρέα για χρόνια πολλά. Την χαιρετάει όπως ξέρει "Mostly All From You".

Κάπου προς αυτό το τέλος "Love, Love" ο Jandek ακούγεται εξαντλημένος, σαν κάποιος που έχει ξεχάσει γιατί μιλά, αλλά συνεχίζει από συνήθεια γιατί έχει κερδίσει την ακατανίκητη για τους υπόλοιπους μάχη με τη δημιουργική τεμπελιά. Είναι φθηνό να ονειρεύεσαι κι εσύ το βρίσκεις πανάκριβο και φθονερό. Ραγισμένο το γυαλί που κρατάει μέσα την κοινωνική ψεύτικη αγνότητα. Η εργασία εσωτερικού πεδίου ολοκληρώνεται όπως συνηθίσαμε στο "The First End" με άλλο ένα πισωγύρισμα των ίδιων ηχογραφήσεων, αλλιώς. Τόσο νωρίς.

Αυτός ο δίσκος δεν ζητά να τον καταλάβεις. Πραγματεύεται καταστάσεις που αξίζουν προσοχής. Είναι ένας καθρέφτης χωρίς αντανάκλαση, μια απόπειρα επικοινωνίας με τη σκιά πίσω από τη φωνή. Οι χορδές πάλλονται σαν νεύρα, οι νότες που έχουν το δικό τους τονικό ύψος, πάντα, δεν τελειώνουν ποτέ πραγματικά — απλώς σβήνουν, όπως τα φώτα ενός δωματίου που κανείς δεν μπαίνει πια. Το Chair Beside a Window είναι ο ίδιος ο εσωτερικός χώρος της μοναξιάς, χτισμένος με ήχους που δεν ανήκουν σε κανέναν. Δεν υπάρχει κίνηση εδώ, μόνο παύση· μια παύση που απλώνεται, που γίνεται τόπος. Και εγώ, κάπου μέσα στο λαβύρινθο, περιμένω να μιλήσει το φως. Αλλά το φως έχει μάθει πια να σωπαίνει.

Ημερολογιακή καταγραφή πέμπτη / 0743

28 Αυγούστου 1982 — εκείνο το πρωινό που δεν άλλαξε τίποτα

Το εξώφυλλο του Living in a Moon So Blue στηρίζει μια κιθάρα μόνη, ακουμπισμένη ελάχιστα στο πάτωμα σαν σώμα που ξεχάστηκε μετά τη θύελλα, μπορεί και να αιωρείται όμως. Το φως τη γλείφει λοξά, αφήνοντας πάνω της μια παγωμένη λάμψη. Κουνημένη. Χωρίς φίλτρα. 1982. Δεν υπάρχει πρόσωπο, μόνο το όργανο· μια προέκταση μιας και μόνο ψυχής που αποφάσισε κοινωνικά να σωπάσει και δημιουργικά να γεννάει αδιάκοπα. Η σιωπή γύρω της είναι σχεδόν ορατή, ένα πέπλο λεπτό τελευταίας αναπνοής που όλο και πάει να βγει.

Η "Gretchen" κυλά σαν ομίχλη που αγγίζει το νερό χωρίς ποτέ να ενωθεί μαζί του. Στο “Ha Ha Princess” το γέλιο σπάει στα δύο — γίνεται λυγμός, ένας ήχος που δεν ξέρει αν προέρχεται από στόμα ή από σκέψη. Συνθέσεις κι ερμηνείες "Strange Phenomenon" κάτω των τριών λεπτών επιμένουν σαν παιδικές προσευχές που δεν φτάνουν ποτέ στον ουρανό· επανάληψη, εξορκισμός, σιωπηλό αίτημα για παρουσία. Και "Relief Of The Night" — με το ίδιο το φεγγάρι σ’ έναν ουρανό που δεν ενδιαφέρεται πια· φως που φωτίζει μόνο την απουσία.

Η κιθάρα εδώ δεν υπαγορεύει· απλά υπάρχει και συνοδεύει. Είναι ο ρυθμός της από μέσα μοναξιάς που έχει αποδεχθεί τη μούσα του. Ο ήχος που στάζει, αργά, σαν κερί και καίει τον λιγοστό αέρα γύρω του. Ο Jandek φτιάχνει ηχητικά σκίτσα για να μη ξεχάσει τις σκέψεις του και επιπλέει στη θάλασσα των ίδιων του των εσωτερικών φωνών. Και αυτός ο δίσκος είναι μια επιστολή χωρίς παραλήπτη· μια απολογία για όλα όσα εννοήθηκαν στις σιωπές. Η κιθάρα κοιμάται όρθια στο ασπρόμαυρο εκτός εστίασης εξώφυλλο, κι εγώ ακούω το όνειρό του να τρίζει μέσα στο ξύλο, χωρίς καμιά ελπίδα για λύτρωση "Crime Pays". Το χρώμα δεν ήταν μπλε, ήταν απλά το τελευταίο φως στην άκρη της ψυχής που έβγαινε. 

Ημερολογιακή καταγραφή έκτη / 0744

15 Νοεμβρίου 1982 — βράδυ χωρίς κατεύθυνση, ο αέρας ακίνητος, πάλι

Το πρώτο στοιχείο του σύμπαντος που διαστέλλεται βρίσκεται οπτικά στο εξώφυλλο του Staring at the Cellophane. 

Η κιθάρα του Living in a Moon So Blue αφημένη και το φάντασμα σκυμμένο, άνδρας, τα μαλλιά ξανθά, το πρόσωπο χαμένο στη σκιά — φανταστικό. Το φως πέφτει πλάγια από πάνω, σαν να ντρέπεται να φωτίσει. Υπάρχει κάτι θολό στην εικόνα, μια αίσθηση πως δεν είναι φωτογραφία αλλά αντανάκλαση· σαν κάποιος να φωτογράφισε τη μνήμη του μέσα σε καθρέφτη. Το βλέμμα του φαντάσματος — αν όντως υπάρχει βλέμμα — μοιάζει να κοιτάει προς τα μέσα, σε μια επιφάνεια διαφανούς απουσίας.

Το "Michael" αρχίζει σαν εξομολόγηση που κόπηκε στη μέση· μια λέξη-όνομα, ένας ήχος που ζητά να μείνει πίσω, όταν το άκουσα πρώτη φορά ήμουν σίγουρος ότι κάτι μου θυμίζει. Οι ολιγόλεπτες πάλι ασκήσεις "Basic Themes" μοιάζουν με σκιώδεις σημειώσεις που περνούν από το ίδιο δωμάτιο· δεν είναι ζήλια, είναι επίγνωση, χτυπά βαθύτερα· το σώμα του ήχου είναι άδειο, η κιθάρα φθείρεται πάνω στη σιωπή του χρήστη. Και το "Number 14" — στο σωστό σημείο, γιατί; — εκεί ο χρόνος σταματά. Μια διαφάνεια ανάμεσα στον εαυτό και την αντανάκλασή του· βλέπεις, αλλά δεν μπορείς να μπεις.

Ο Jandek δεν ψάχνει πια για μουσική· ψάχνει για απόδειξη ύπαρξης. Υπάρχει γιατί επικοινωνεί. Σαρκάζει γιατί έχει σάρκα. Τον φαντάζεσαι κλεισμένο στο πατρικό του, κάποιες φορές μπορεί να λείπει γιατί χρειάζεται να εργαστεί στο εργοστάσιο ή να αποσύρει χρήματα από το κληρονομικό καταπίστευμα. Η ψυχή του πλανιέται σαν άνεμος που δεν έχει προορισμό γιατί μπλέχτηκε στο διπλανό κόλπο του Μεξικού, ξηλώνει τον ρυθμό της πόλης μέχρι να μην απομείνει τίποτα παρά ένα σκίρτημα. Εκεί κι εδώ, τότε και τώρα, κάθε ήχος είναι απόπειρα να κρατηθεί η πραγματικότητα για λίγο ακόμη, πριν λιώσει. Δεν κοιτάζεις τίποτα — αφήνεις το βλέμμα να χαθεί. Εγώ το ξέρω σαν να κοιτάζω το ίδιο διάφανο πέπλο με αυτόν, εκεί όπου τα πράγματα υπάρχουν μόνο αν τα θυμάσαι.